Madonna. Gezien: 22/2 Grand Rex, Parijs. Herhaling: t/m 11/3.

●●●●

Madonna die om twaalf uur ’s nachts op het podium verschijnt en tot bijna half drie ochtends doorgaat. Madonna die grappen maakt over haar eigen ‘invaliditeit’. Madonna die ontspannen van het podium afstapt en tussen het publiek gaat zitten kletsen. Wie had gedacht dat ze het ooit zou doen? Madonna heeft een oude droom gerealiseerd: optreden in kleine zalen waar ze het publiek in het gezicht kan kijken.

Zaterdag gaf Madonna haar eerste concert in Parijs, voor de laatste episode van de Madame X-tournee. Tijdens deze wereldtour treedt ze op in slechts elf steden, voor meerdere data, in voor haar doen kleine zalen: 2000 mensen passen in Grand Rex, een artdeco-bioscoop middenin Parijs.

Voor het publiek was het zaterdagavond spannend. Of ze zou komen, bijvoorbeeld (er waren al enkele avonden afgezegd); en hoe het eruit zou zien. Want Madonna had nog een eigenwijs gebod: geen telefoons. Daardoor was er geen afleiding tijdens het kijken, en was het ook geheim hoe het concert zou verlopen – een uitzondering tegenwoordig.

De kleinschaligheid heeft gevolgen. Als show is ‘Madame X’ minder perfectionistisch en coherent dan eerdere tournees, maar als evenement biedt het een fantastische blik in de veelbewogen, onconventionele, en soms gewoon maffe ziel van Madonna.

Toneelknechten

Het decor is klein: een hoge dubbele trap die kon worden omgebouwd, tot kantoor bijvoorbeeld, of haciënda. En de techniek is minder hoogstaand: als het decor in delen uit elkaar schuift en Madonna lijkt te belagen, zie je de donker geklede toneelknechten duwen en trekken.

Zo breekt de 61-jarige Madonna op meerdere manieren met het verleden. Er is geen seks, geen #MeToo en geen voor de hand liggende tirade tegen Trump. In plaats van de provocatie komt nu een opgewekt soort rebellie en krengerigheid. Krengerig tegen het Parijse publiek, dat niet snel genoeg enthousiast doet, en rebels tegen… nou ja alles, eigenlijk.

Al in het tweede nummer wordt de als groteske Napoleon verklede zangeres, al ‘Fuck it’ roepend, afgevoerd over de schouder van een ‘politieman’. Dat ze hierbij wordt omringd door met koeienmaskers getooide nimfen, maakt dit toch al uitzinnige ‘Dark Ballet’, dat pianofragmenten uit De Notenkraker combineert met autotune-declamaties én zinderende disco, enigszins ondoorgrondelijk. Maar dan wordt de overdaad ingetoomd en mag Madonna zich tonen als ‘Madame X’, een alter ego met wisselende identiteiten: moeder, rebel, hoer, heilige en meer. Zo speelt ze ‘Vogue’ in smaakvolle film noir-stijl, omringd door acht lookalikes in zwarte regenjas, en het nieuwe ‘Killers Who Are Partying’, als martelaar.

Ook haar repertoire heeft ze goeddeels achter zich gelaten. Van de hits wordt een handvol gespeeld – zoals ‘American Life’, ‘Like A Prayer’, ‘Human Nature’, de rest van de liedjes is slechts anderhalf jaar oud, van haar album Madame X.

Tijdens het optreden is haar zang eerst nog ongecontroleerd, maar ze klinkt allengs meer trefzeker. Ook opvallend: ze haalt haar inspiratie niet meer uit de Afrikaans-Amerikaanse straatcultuur. Voor nieuwe ideeën over dans en muziek richt Madonna, die tegenwoordig in Lissabon woont wegens haar voetballende zoon, zich nu op Portugal, Afrika en de Kaapverdische eilanden. Ze zingt – overtuigend – een fado en brengt het prachtige Kaapverdische vrouwenorkest Orquestra Batukadeiras op het podium, met wie ze de traditioneel door vrouwen gespeelde ‘Batuka’ uitvoert, compleet met intensief percussiespel.

Soms legt ze de show iets te lang stil, voor een praatje met vriend/couturier Jean Paul Gaultier of grappen ten koste van zichzelf („Ik draag tegenwoordig orthopedische schoenen, daaraan herken je de ware ‘saint’”). Uiteindelijk sluit ze af met protestlied ‘I Rise’. Begeleid door beelden van anti-wapendemonstraties en anti-ICE-demonstraties, loopt ze als aanvoerder van haar dansers en zangers, dwars door het publiek, onvervaard langs graaiende handen, richting de uitgang.

Maar het werkelijke hoogtepunt was even tevoren ‘Frozen’, gezongen door Madonna achter een scherm, met daarop reusachtige projecties van een wervelend bewegende jonge vrouw. De vrouw is Lourdes, Madonna’s oudste dochter. Het nummer schreef ze toen ze in verwachting van haar was. Deze hogere visuele wiskunde was adembenemend.

NRC


Madonna who appears on stage at noon and goes on until nearly half past two in the morning. Madonna joking about her own “disability”. Madonna who steps off the stage in a relaxed manner and sits down to chat among the audience. Who would have thought she would ever do it? Madonna has realized an old dream: performing in small halls where she can look the audience in the face.

On Saturday, Madonna gave her first concert in Paris, for the final episode of the Madame X tour. During this world tour she performs in only eleven cities, for multiple dates, in small halls that she does: 2000 people fit in Grand Rex, an art deco cinema in the middle of Paris.

It was exciting for the public on Saturday night. Or she would come, for example (some evenings had already been canceled); and what it would look like. Because Madonna still had a stubborn command: no telephones. As a result, there was no distraction while watching, and it was also a secret how the concert would go – an exception nowadays.

The small scale has consequences. As a show, “Madame X” is less perfectionist and coherent than previous tours, but as an event it offers a fantastic glimpse into the eventful, unconventional, and sometimes just crazy soul of Madonna.

Stage servants
The decor is small: a high double staircase that could be converted into an office, for example, or hacienda. And the technique is less high: if the decor moves apart in parts and Madonna seems to be attacking, you see the darkly dressed stage-men pushing and pulling.

The 61-year-old Madonna, for example, breaks the past in several ways. There is no sex, no #MeToo and no obvious tirade against Trump. Instead of provocation, there is now a cheerful kind of rebellion and aggression. Terrific to the Parisian public, who is not enthusiastic enough soon enough, and rebellious to … well, everything, actually.

Already in the second song, the grotesque Napoleon dressed up singer, already calling “Fuck it”, is carried away over the shoulder of a “police officer”. The fact that she is surrounded by nymphs adorned with cow masks, makes this already crazy “Dark Ballet”, which combines piano fragments from De Notenkraker with autotune declamations and sizzling disco, somewhat inscrutable. But then the excess is curtailed and Madonna can show herself as “Madame X”, an alter ego with changing identities: mother, rebel, whore, saint and more. For example, she plays “Vogue” in tasteful film noir style, surrounded by eight lookalikes in a black raincoat, and the new “Killers Who Are Partying” as a martyr.

She has also largely left her repertoire behind. A handful of the hits are played – such as “American Life”, “Like A Prayer”, “Human Nature”, the rest of the songs are only a year and a half old from her album Madame X.

During the performance, her singing is initially uncontrolled, but she is gradually becoming more accurate. Also striking: she no longer gets her inspiration from African-American street culture. For new ideas about dance and music, Madonna, who currently lives in Lisbon because of her footballing son, is now focusing on Portugal, Africa and the Cape Verde islands. She sings – convincingly – a fado and brings the beautiful Cape Verde women’s orchestra Orquestra Batukadeiras on stage, with whom she performs the traditional ‘Batuka’ played by women, complete with intensive percussion play.

Sometimes she stops the show for too long, for a chat with friend / couturier Jean Paul Gaultier or jokes at her own expense (“I wear orthopedic shoes these days, you recognize the true” saint “). Finally she ends with protest song “I Rise”. Accompanied by images of anti-weapon demonstrations and anti-ICE demonstrations, as the leader of her dancers and singers, she walks straight through the audience, unraveling past grabbing hands, towards the exit.

But the real highlight was “Frozen” just beforehand, sung by Madonna behind a screen, with huge projections of a swirling young woman. The woman is Lourdes, Madonna’s oldest daughter. She wrote the song when she was expecting her. This higher visual math was breathtaking.